Van wanneer tot wanneer strooit Rijkswaterstaat zout?

Het gladheidseizoen voor Rijkswaterstaat loopt van 1 november tot 1 mei. Maar mocht het voor 1 november en/of na 1 mei glad worden, dan wordt natuurlijk ook gestrooid. Dit seizoen is voor het eerst gestrooid in de ochtend van 21 oktober.

Wat voor methode gebruikt Rijkswaterstaat bij het strooien?

Rijkswaterstaat strooit preventief met nat zout: voordat we verwachten dat het glad gaat worden, wordt er gestrooid. Het beleid is erop gericht om het ontstaan van gladheid bij winterse omstandigheden zo veel mogelijk te voorkomen.

Soms strooien we na een preventieve actie ook nog curatief, dus als het al glad is. Bij veel sneeuw of ijzel is alleen een strooiactie vooraf (preventief) niet voldoende. Afhankelijk van de situatie moet er vaker gestrooid worden, of bij hevige sneeuwval in korte tijd met sneeuwschuivers gewerkt worden. Het overgrote deel van de strooiacties is echter preventief.

Waarom wordt er 'nat' gestrooid?

Omdat we preventief (dus vóór de gladheid) strooien. Door het zout, vlak voordat het op de weg wordt gestrooid, nat te maken met een zoutoplossing blijft het zout beter op de weg liggen. Hierdoor verwaait het ook veel minder, kan nauwkeuriger worden gestrooid, en is de maximale strooisnelheid veel hoger (70 km/u i.p.v. 40 km/u bij droog zout). Door nat te strooien besparen we op kosten en wordt het milieu minder belast.

Hoe hard rijden de strooiwagens, ze rijden vaak heel langzaam?

Er wordt preventief (“nat-zout”) bij een snelheid tot 70 km/u. Dat lijkt langzaam, maar is erg snel. Dit is de maximale snelheid waarbij het zout nog goed over de weg kan worden verspreid. Het strooien van droog zout geschiedt bij een maximale snelheid van 40 km/u. Bij hogere snelheden zou er teveel zout verdwijnen door verwaaiing.

Waarom zie je nooit strooiwagens in de spits?

Dit heeft drie redenen. Rijkswaterstaat strooit preventief: voordat het glad kan worden moet het zout al op de weg liggen De spits is meestal niet de kritische tijd voor gladheid (de laagste temperaturen zijn meestal in de nacht). In de spits staan vaak files zodat de strooiwagens zelf ook vast komen te staan.

Zijn er alternatieven voor het strooien met zout?

Er is een aantal alternatieven, maar die zijn duurder, en niet per definitie minder milieubelastend. Andere materialen zijn sterk vervuilend èn duur.
Concreet gaat het om:

• CaCl2 (een type zout): CaCl2 heeft echter als nadeel dat het vriespuntverlagendeffect kleiner is dan bij strooizout. Kaliumchloride: dit is een meststof, beperkt voorradig (2000 ton maar op dit moment!) milieubelastend en onduidelijk is nog of het technisch toepasbaar is in de huidige strooiwagens.
  
• Zand/grint: Dit heeft geen voorkeur. 90 % van de Nederlandse snelwegen is voorzien van zoab. Voor dit type wegdek is zand af te raden als strooimiddel omdat dit in de holtes van het zoab gaat zitten, waardoor de eigenschappen (geluidreductie en drainage) verloren gaan.
  
• Sproeien met pekel: bij sproeien gaat het om een vloeibaar zoutmengsel. Rijkswaterstaat strooit ‘nat’ met een mengsel van droog zout waar zout water aan toegevoegd is. Voordelen hiervan boven sproeien met vloeibare oplossing zijn o.a. de prijs (de vloeibare oplossing is duurder) en de ruimte die opslag van tanks van zoutwateroplossing in beslag nemen. Die nemen meer ruimte in dan de huidige zoutopslag in loodsen.

Is dit gewoon zout?

Gewoon keukenzout (NaCl) maar wel minder zuiver. Soms zie je ook ‘roze’ zout. In het verleden werd zout soms gekleurd om het te onderscheiden van consumptie zout. Een meerderheid van de wegbeheerders vindt de kleur prettig omdat daardoor beter zichtbaar is dat er gestrooid is.

Aan wegenzout is een anti-klontermiddel toegevoegd. Zout is hygroscopisch (trekt vocht aan) waardoor het gaat klonteren. Als het dan lang in de zoutloods ligt is het zonder anti-klontermiddel niet meer te verwerken. Een anti-klontermiddel is niet schadelijk voor het milieu.

Waarom wordt er geen gebruik gemaakt van het zoute zeewater?

De zoutconcentratie in het zeewater is te laag, waardoor het alsnog bevriest als het in aanraking komt met de weg. Bovendien is het huidige materieel daar niet geschikt voor. Rijkswaterstaat heeft geen sproeiwagens, maar alleen strooiwagens voor droog zout aangelengd met zout water.

Wat is een zoutloket?

Via de zoutloketten kan strooizout worden herverdeeld om de belangrijkste wegen in Nederland begaanbaar te houden. Over het instellen van zoutloketten zijn afspraken gemaakt met het Interprovinciaal Overleg, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Unie van Waterschappen. Als er op het gebied van strooizout een landelijke schaarste ontstaat, kunnen zoutloketten ingesteld worden. Er zijn negen regionale zoutloketten en één nationaal zoutloket.

Onder de belangrijkste wegen wordt verstaan:
- hoofdwegennet
- belangrijkste provinciale wegen
- belangrijkste gemeentelijke wegen
- belangrijkste ov-routes
- calamiteitenroutes

Wanneer worden zoutloketten ingesteld?

Op het moment dat er een (landelijk) tekort aan strooizout ontstaat, kan de minister van Infrastructuur en Milieu besluiten voor het inwerking stellen van zoutloketten. Dat doet zij in overleg met het Interprovinciaal Overleg, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Unie van Waterschappen.

Het zoutloket wordt ingesteld wanneer:
- de strooizoutvoorraden bij een groot deel van de wegbeheerders op dreigen te raken
- er door de markt geen of heel beperkt strooizout geleverd kan worden
- er aanhoudende kans op gladheid is door aanhoudend winterweer

Is het zoutloket een fysiek loket van waaruit het zout wordt uitgegeven?

Nee. Het zout blijft in depot bij de desbetreffende wegbeheerder en wordt door het zoutloket indien nodig op afstand herverdeeld.

Hoe werkt het zoutloket?

Het zoutloket beheert het zout, verzamelt actuele gegevens over de strooizoutvoorraden van de verschillende wegbeheerders, coördineert ingediende hulpvragen en neemt beslissingen hierover op basis van gezamenlijk gemaakte afspraken. Het zout blijft in depot bij de desbetreffende wegbeheerder en wordt door het zoutloket indien nodig op afstand herverdeeld.

Hoe kunnen wegbeheerders deelnemen aan het zoutloket?

Alle wegbeheerders kunnen op basis van vrijwilligheid deelnemen aan het zoutloket. Wegbeheerders hebben zich tot 15 november kunnen aanmelden bij Rijkswaterstaat in hun regio. De wegbeheerder blijft ook bij deelname aan het zoutloket zelf verantwoordelijk voor de gladheidbestrijding op de wegen die hij in beheer heeft. Dus ook de inkoop van strooizout.