Ecotopen

Landschappen bestaan uit verschillende delen die te herkennen zijn aan hun overeenkomsten in onder andere hoogteligging, bodemgesteldheid, vegetatie en landgebruik. Dit worden door Rijkswaterstaat ecotopen genoemd.

Voorbeelden van ecotopen zijn moerassen, productiegraslanden of zandplaten. In onderstaande afbeelding is een voorbeeld gegeven van de indeling van een rivierenlandschap in ecotopen.

Landschap onderverdeeld in ecotopen

Landschap onderverdeeld in ecotopen

Classificatie van ecotopen

Ecotopen worden onderscheiden op basis van drie algemene factoren die invloed hebben op de bodem, vegetatie en fauna.

  • Morfodynamiek; hierbij wordt gelet op erosie, transport en afzetting van sediment, stroming van water en golfslag. 
  • Hydrodynamiek; hierbij wordt gekeken naar fysiologische en chemische invloeden van water, zoals het zoutgehalte en de duur, diepte en het tijdstip van overstroming van het landschap.
  • Gebruiksdynamiek; hierbij gaat het om landschapsbeheer en –inrichting door de mens. Voorbeelden hiervan zijn natuurlijke begrazing en schraalgraslandbeheer, maar ook intensief agrarisch of recreatief gebruik.               

    •  

    Bij de begrenzing van de kaartvlakken die op een luchtfoto te zien zijn, is het vooral van belang dat een ecotoop een goede homogeniteit vertoont van deze drie aspecten samen. 

    Rijkswateren-Ecotopen-Stelsels (RWES)

    Voor alle Rijkswateren zijn in de periode 1994 - 2000 ecotopenstelsels ontwikkeld; de zogenaamde Rijkswateren-Ecotopen-Stelsels (RWES). Deze ecotopenstelsels zijn hiërarchisch opgebouwd in watersystemen, ecotopen en eco-elementen.

    Watersystemen
    Onder watersystemen worden onder andere rivieren en meren verstaan. De watersystemen worden ingedeeld aan de hand van de kenmerken stromingsrichting en zoutgehalte van het water. Dit worden ook wel positionele factoren genoemd. Deze kenmerken zijn zeer bepalend voor de uiterlijke verschijningsvorm en de ecologische inhoud van de watersystemen.

    Ecotopen
    De ecotopen, die op het tweede niveau staan, worden ingedeeld aan de hand van morfodynamiek, hydrodynamiek en gebruiksdynamiek. Dit worden ook wel de conditionele factoren genoemd. Deze zijn uitgedrukt in indelingskenmerken als overstromingsduur, type beheer etc, waarbij de grenzen tussen verschillende ecotopen zoveel mogelijk worden gebaseerd op ecologische criteria.

    Eco-elementen
    In een aantal gevallen worden binnen een ecotoop ook eco-elementen onderscheiden. Eco-elementen zijn verschijningsvormen van ecotopen die gebaseerd zijn op de aanwezigheid van specifieke soort(groep)en.

    Rijkswateren-Ecotopen-Stelsels

    Door een actualisatie is de samenhang tussen de stelsels aangepast, waardoor er alleen nog onderscheid gemaakt wordt in een aquatische zone, een oeverzone en een terrestrische zone.