Groot zeegras

Groot zeegras (Zostera marina L.) kan in sommige gevallen meer dan twee meter lang worden. Echter in het litoraal blijft de plant meestal kleiner. De plant is te vinden in brakke en zoute wateren met een zoutgehalte van twintig à dertig gram zout per liter. 

De breedte van de bladeren varieert van twee tot vijf millimeter. De bloemen van groot zeegras liggen ingebed in een bloemscheden, hierdoor zijn de bloemen vrijwel onzichtbaar. 

Overspoeling

Om goed te groeien is het voor de planten noodzakelijk dat de zee ze bij hoogwater overspoelt; groot zeegras kan slecht tegen uitdroging. Het groeit dan ook voornamelijk op plaatsen die ook bij eb onder water blijven staan. De plant vestigt zich het liefst op zandige tot slibrijke bodems waar bij laagwater een dun laagje water achterblijft. 

Groeigebied

Zeegras kan zich dus niet zonder meer overal vestigen. De bovengrens van de plant wordt bepaald door een aantal factoren waaronder overspoeling door de zee en het substraat. Daarnaast kent de plant ook een zogenaamde ondergrens. Deze ondergrens wordt bepaald door de helderheid van het water. Hoe helderder het water, hoe dieper groot zeegras zich kan vestigen. Overigens kan de plant zijn groeigebied zelf ook uitbreiden, doordat hij slib en zand invangt en zo de bodem ophoogt. 

Voortplanting

Groot zeegras kent twee groeivormen, een meerjarige en een eenjarige. Aan de plant zelf is niet direct te zien welke groeivorm hij heeft. Beide groeivormen hebben een eigen vorm van voortplanting. De eenjarige soort plant zich voort door middel van zaden en is vooral te vinden in het hogere deel van de getijdenzone. De voortplanting van de meerjarige plant gaat via uitlopers vanuit de wortelstokken. Deze groeivorm komt vooral voor in het lagere deel van de getijdenzone, beneden de laagwaterlijn en in meren. 

Ondersoort

Ondersoorten groot zeegras komen ook voor. Deze planten zijn aangepast aan iets andere omstandigheden dan groot zeegras. Zo is er destijds in de monding van de voormalige Zuiderzee is een ondersoort gevonden die was aangepast aan de situatie tussen gemiddeld laagwater en een eindje daaronder. Die ondersoort stond dus bijna permanent onder water. 

Breed- en smalbladig

Afgezien van de groeivormen kwam groot zeegras in Nederland oorspronkelijk in twee vormen voor: breedbladig groot zeegras (zostera marina marina) en smalbladig groot zeegras (zostera marina stenophylla). Van deze twee soorten is het onduidelijk of het gaat om ondersoorten. De breedbladige variant groeide vroeger in het overgangsgebied van de Zuiderzee naar de Waddenzee, maar is sinds de afsluiting van de Zuiderzee verdwenen. De smalbladige variant is nog altijd op meerdere plaatsen te vinden en groeit onder andere in de Waddenzee, in de Oosterschelde, in het Veerse meer en in enkele binnendijkse wateren. 

De Associatie van groot zeegras

De Associatie van Groot zeegras (Zosteretum marinae) zijn plantengemeenschappen waarin groot zeegras de enige of overheersende vaatplant is. Tot ca 1930 besloeg de gemeenschap vele duizenden, meer dan 15.000, hectaren. Met name breedbladig groot zeegras kwam veel voor in de Zuiderzee. De smalbladige variant kwam vanouds veel minder voor. Nu gaat de assocaitie in de Oosterschelde en de Waddenzee geleidelijk steeds verder achteruit, behalve op de Paap in de Eems. Voor het Grevelingenmeer en de Oosterschelde lijkt herstel mogelijk als het zoutgehalte er enigszins wordt verlaagd door de toevoer van wat meer rivierwater.